Sektor kosmiczny na Śląsku. W grze są laboratoria i fundusze

Na terenach dawnej kopalni Wujek może powstać miejsce związane z technologiami kosmicznymi. Katowice nie będą siedzibą Centrum Europejskiej Agencji Kosmicznej, ale mogą znaleźć się w krajowej sieci ośrodków rozwijających ten sektor. Plany obejmują nie tylko badania, lecz także zakłady produkcyjne, infrastrukturę danych i nowe miejsca pracy. Za zapowiedziami idą również konkretne mechanizmy finansowania.

• Dawna kopalnia Wujek z planami dla nowych technologii
• Finansowanie ma objąć zarówno laboratoria, jak i produkcję
• Technologie kosmiczne mają znaczenie także na Ziemi

Dawna kopalnia Wujek z planami dla nowych technologii

Centrum ESA ma zostać zbudowane w Warszawie, jednak rządowa koncepcja zakłada rozwój infrastruktury kosmicznej w różnych częściach Polski. Katowice i województwo śląskie mają atuty, które mogą pomóc w przyciąganiu takich przedsięwzięć – przemysłowe zaplecze, firmy technologiczne, wykwalifikowanych pracowników oraz uczelnie i jednostki badawczo-rozwojowe.

Wśród miejskich projektów wymieniany jest Hub Gamingowo-Technologiczny. Kolejne pomysły dotyczą Centrum Symulacji Osadnictwa Kosmicznego oraz Centrum Technologii Kosmicznych na terenach dawnej kopalni Wujek.

„Realizujemy ambitne projekty, takie jak Hub Gamingowo-Technologiczny, zamierzamy też rozwijać koncepcję Centrum Symulacji Osadnictwa Kosmicznego i Centrum Technologii Kosmicznych na terenach dawnej kopalni Wujek” – mówi Marcin Krupa, prezydent Katowic.

Zdaniem prezydenta rozwój sektora kosmicznego może wesprzeć gospodarczą transformację całego regionu. Chodzi o połączenie przemysłowych kompetencji z badaniami, nowoczesnymi technologiami i zatrudnieniem wymagającym wysokich kwalifikacji.

Marszałek województwa Wojciech Saługa wskazuje, że przemysłowe dziedzictwo nie musi zostać odrzucone podczas transformacji. Według niego sektor obronny i kosmiczny mogą wykorzystać istniejący potencjał naukowy oraz technologiczny Śląska i wzmocnić jego pozycję gospodarczą.

Finansowanie ma objąć zarówno laboratoria, jak i produkcję

Samorządy mają otrzymać możliwość korzystania z nowego instrumentu Banku Gospodarstwa Krajowego. Finansowanie inwestycji infrastrukturalnych może zostać rozłożone nawet na 50 lat, a program przewiduje także elastyczne harmonogramy spłat i wieloletnią karencję.

„Dzięki możliwości finansowania nawet przez 50 lat samorządy mogą realizować ambitne inwestycje, które budują przewagi rozwojowe regionów i wspierają nowe specjalizacje gospodarcze, w tym sektor kosmiczny” – wyjaśnia Mirosław Czekaj, prezes BGK.

Takie rozwiązanie może służyć przedsięwzięciom wymagającym dużych nakładów i długiego okresu przygotowania, między innymi:

• centrom technologicznym,
• laboratoriom badawczym,
• parkom przemysłowym,
• infrastrukturze danych.

Drugim elementem systemu będzie fundusz kosmiczny o wartości 500 mln zł. Pieniądze mają trafiać na badania, rozwój technologii, działalność startupów i spinoffów oraz pierwsze wdrożenia przemysłowe. Fundusz ma być przeznaczony także na projekty obarczone wysokim ryzykiem technologicznym, zanim rozwiązania zaczną przynosić przychody.

Finansowanie dalszego etapu ma zapewnić spółka Chrobry. Jej portfel inwestycyjny z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności wynosi około 7 mld zł. Spółka ma wspierać firmy, które zwiększają skalę działalności, budują zakłady, podnoszą moce produkcyjne, realizują duże kontrakty albo przygotowują ekspansję zagraniczną.

Podział zadań jest więc czytelny: fundusz kosmiczny ma pomagać w badaniach i opracowywaniu technologii, a Chrobry w ich przemysłowym wdrażaniu. Dla potencjalnych projektów w Katowicach oznacza to, że osobno trzeba będzie myśleć o infrastrukturze, pracach badawczych i późniejszej produkcji. Same zapowiedzi finansowania nie oznaczają jeszcze rozpoczęcia budowy któregoś z katowickich centrów – w przypadku obiektów na terenie Wujka mowa obecnie o rozwijaniu koncepcji.

Technologie kosmiczne mają znaczenie także na Ziemi

Rozwój tego sektora nie ogranicza się do rakiet i satelitów. Technologie kosmiczne są wykorzystywane w komunikacji, nawigacji i obserwacji Ziemi. Mogą również wspierać ochronę infrastruktury krytycznej oraz bezpieczeństwo państwa.

Minister Finansów i Gospodarki Andrzej Domański podkreśla, że rząd chce, by obecność ESA w Polsce przyniosła efekty także poza Warszawą.

„Chcemy, aby korzyści wynikające z obecności ESA w Polsce były odczuwalne w całym kraju” – powiedział Andrzej Domański.

Krajowa sieć infrastruktury przemysłu kosmicznego ma łączyć naukę, przedsiębiorstwa i administrację publiczną. W przypadku województwa śląskiego może to stworzyć dodatkową ścieżkę dla firm i zespołów badawczych, które mają doświadczenie przemysłowe, ale potrzebują dostępu do laboratoriów, kapitału oraz partnerów do wdrożeń.

Dla Katowic najważniejszym sprawdzianem będzie przełożenie koncepcji na konkretne projekty. Jeśli powstaną odpowiednie zaplecze badawcze i finansowanie kolejnych etapów, przemysłowe kompetencje regionu mogą znaleźć zastosowanie w jednej z najbardziej zaawansowanych technologicznie gałęzi gospodarki.

na podstawie: Urząd Miasta w Katowicach.