Forum o przyszłości po węglu wraca do Katowic. W centrum Nikiszowiec i Porcelana Śląska

W Katowicach znów spotkają się ludzie, którzy o transformacji regionu nie chcą mówić wyłącznie z poziomu prezentacji i slajdów. Tym razem rozmowa ma zejść bliżej rzeczywistości – do dawnych zakładów, osiedli robotniczych i terenów, które wciąż szukają dla siebie nowej roli. Fabryka Porcelany stanie się na dwa dni miejscem debaty o tym, co po węglu, ale też o tym, jak tę zmianę przeprowadzić bez pustych haseł.

• Katowice stawiają na rozmowę o transformacji, która ma wyjść poza teorię
• Dwa dni debat z ekspertami z Newcastle i Lipska
• Nikiszowiec i dawna porcelana jako dwa śląskie scenariusze

Katowice stawiają na rozmowę o transformacji, która ma wyjść poza teorię

III Katowickie Forum Sprawiedliwej Transformacji odbędzie się 28 i 29 maja 2026 roku w Fabryce Porcelany przy ul. Porcelanowej. Wydarzenie organizuje miasto w ramach projektu „Nikiszowieckie Centrum Sprawiedliwej Transformacji”, prowadzonego wspólnie ze Stowarzyszeniem Fabryka Inicjatyw Lokalnych przy wsparciu programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021–2027.

To nie będzie konferencja zamknięta w akademickim języku. Organizatorzy kierują zaproszenie do samorządowców, urzędników zajmujących się rozwojem i planowaniem, przedstawicieli biznesu, organizacji społecznych, naukowców oraz osób, które po prostu chcą lepiej rozumieć, jak zmieniają się miasta i regiony poprzemysłowe. W tle jest sprawa dużo większa niż jeden projekt: przyszłość obszarów, które przez dekady żyły z przemysłu ciężkiego, a dziś muszą znaleźć nowy rytm.

Udział w forum jest bezpłatny, ale obowiązuje rejestracja. Formularz można wypełnić do 22 maja. Organizatorzy zapowiadają też tłumaczenie na język polski i angielski, co od razu pokazuje skalę wydarzenia – to ma być rozmowa lokalna, ale prowadzona szerokim, europejskim językiem.

Dwa dni debat z ekspertami z Newcastle i Lipska

Program forum został ułożony tak, by połączyć wykłady, panele i warsztaty. Pierwszego dnia uczestnicy wysłuchają prof. Danny’ego MacKinnona z Newcastle University, jednego z uznanych badaczy rozwoju regionalnego i transformacji dawnych regionów przemysłowych. Jego wystąpienie ma dotyczyć sprawiedliwej transformacji i przebudowy regionów, które z różnych powodów zostały w tyle za większymi ośrodkami.

W drugim dniu forum głos zabierze prof. Rüdiger Wink z Lipska, specjalista od odporności gospodarczej regionów i ich długofalowej przebudowy. W centrum jego wystąpienia znajdą się ścieżki przejścia w niemieckich obszarach węglowych, a więc temat bardzo bliski śląskim doświadczeniom.

W programie znalazły się również panele poświęcone gospodarce i miastom, a także warsztaty dotyczące przyszłych kierunków rozwoju województwa śląskiego. Organizatorzy rozpisali je na kilka konkretnych obszarów:

– zielony przemysł i transformacja energetyczna
– przemysł 4.0 i zaawansowane technologie produkcyjne
– gospodarka cyfrowa i technologie przyszłości
– dekarbonizacja przemysłu i energetyki
– miasta jako huby talentów, edukacji i innowacji
– zielona transformacja miast i energetyka lokalna
– nowa tożsamość i funkcje miast województwa śląskiego
– metropolizacja jako siła napędowa transformacji

W pierwszym dniu przewidziano także prezentację dotyczącą Śląskiego Hubu Zaawansowanych Technologii Przyszłości. To ważny sygnał: forum nie ogranicza się do opisu problemów, ale próbuje pokazać konkretne odpowiedzi, które mają wspierać gospodarkę regionu w kolejnym etapie zmian.

Przybliżony program forum wygląda następująco:

– 28 maja
– 8:30–9:30 rejestracja uczestników
– 9:30–9:40 otwarcie konferencji
– 9:40–10:20 wykład prof. Danny’ego MacKinnona
– 11:30–13:00 panel gospodarczy
– 14:00–16:00 warsztaty o przyszłościowych branżach
– 16:00–19:00 wizyty studyjne
– 19:00–21:00 kolacja sieciująca

– 29 maja
– 8:30–9:30 rejestracja uczestników
– 9:40–10:20 wykład prof. Rüdigera Winka
– 11:20–13:00 panel miast
– 14:00–15:30 warsztaty o przyszłości gospodarczej miast
– 15:30–16:00 sesja posterowa i kontakty branżowe
– 16:00 zakończenie

Nikiszowiec i dawna porcelana jako dwa śląskie scenariusze

Jednym z mocniejszych punktów programu mają być dwie równoległe wizyty studyjne. Uczestnicy wybiorą albo trasę przez Nikiszowiec, Szyb Pułaski i Szyb Poniatowski, albo spotkanie z kompleksem dawnej Porcelany Śląskiej, gdzie odbędzie się forum. Oba warianty prowadzą przez miejsca, w których historia przemysłu nie została zamknięta w muzealnej gablocie, lecz wciąż pracuje na nowy sposób – jako przestrzeń dla rozwoju, nowych funkcji i innego myślenia o mieście.

To właśnie ten element nadaje całemu wydarzeniu szczególną wagę. Katowice nie ograniczają się do mówienia o transformacji w abstrakcji. Pokazują ją tam, gdzie można ją zobaczyć, dotknąć i porównać. Nikiszowiec przypomina o dziedzictwie górniczego Śląska, a dawna porcelana o tym, że poprzemysłowe tereny nie muszą kończyć jako puste kadry w miejskim krajobrazie. Mogą stać się miejscem spotkania, pracy i nowych pomysłów.

Właśnie na tym opiera się sens forum: na wymianie doświadczeń, ale też na szukaniu modeli, które pozwolą regionowi przejść przez zmianę bez utraty tożsamości. Dla Katowic to kolejny krok w rozmowie o przyszłości, która nie odcina się od przeszłości, tylko próbuje ją mądrze przełożyć na nowe warunki.

na podstawie: UM Katowice.