450 ton śmieci trafia co roku do katowickiej kanalizacji

Niedopałek przy krawężniku, chusteczka w toalecie i tłuszcz w odpływie mogą stać się częścią tego samego problemu. W Katowicach odpady pozostawione na ulicach, w parkach i niewłaściwie usuwane w domu obciążają kanalizację, zieleń oraz system odbioru odpadów. Podczas 33. Akcji Sprzątanie Świata – Polska Katowickie Wodociągi, MPGK Katowice i Zakład Zieleni Miejskiej przypominają, że śmieci nie znikają po wyrzuceniu poza zasięg wzroku. Trafiają po prostu w inne miejsce, często wymagające później pracy ludzi i specjalistycznego sprzętu.

• Katowicka kanalizacja każdego roku przejmuje setki ton odpadów
• MPGK kieruje odpady do sortowania zamiast na trawnik lub do rowu
• Parki i skwery zatrzymują wodę, ale śmieci utrudniają ten proces

Katowicka kanalizacja każdego roku przejmuje setki ton odpadów

Dane Katowickich Wodociągów pokazują skalę problemu. Rocznie do sieci trafia około 450 ton śmieci, które nie powinny się tam znaleźć. Ponad 700 razy w roku konieczne są dodatkowe działania związane właśnie z takimi zanieczyszczeniami.

W kanalizacji pojawiają się między innymi:

• nawilżane chusteczki,
• tłuszcze kuchenne,
• waciki i patyczki kosmetyczne,
• włosy,
• szmaty,
• gruz po remontach,
• zabawki, elementy garderoby, a nawet telefony komórkowe.

– Każdego roku z katowickiej kanalizacji musimy usuwać około 450 ton śmieci, które nigdy nie powinny się tam znaleźć. To nie jest tylko kwestia estetyki – ponad 700 razy w roku odpady powodują sytuacje wymagające dodatkowej interwencji naszych pracowników – mówi Tomasz Szpyrka, wiceprezes zarządu Katowickich Wodociągów.

Spółka eksploatuje 845,71 km sieci kanalizacyjnej. Na terenie Katowic działają cztery oczyszczalnie ścieków: Gigablok, Panewniki, Podlesie i Dąbrówka Mała-Centrum.

Na przykładzie oczyszczalni Gigablok widać, co dzieje się z odpadami po przedostaniu się do sieci. Na początku większe zanieczyszczenia zatrzymują kraty mechaniczne. Kolejne, wyposażone w drobniejsze oczka, wyłapują mniejsze elementy. Tak powstają skratki, które są następnie prasowane, odwadniane, dezynfekowane i wywożone jako odpad.

Dla mieszkańca płynie z tego prosty wniosek: toaleta nie jest miejscem na chusteczki, waciki, szmaty ani inne odpady. Ich usunięcie nie kończy się wraz ze spuszczeniem wody, lecz przenosi do oczyszczalni i na ulice, gdzie potrzebna jest interwencja pracowników.

Katowickie Wodociągi zajmują się także siecią kanalizacji deszczowej, przepompowniami wód deszczowych, otwartymi zbiornikami retencyjnymi i ciekami wodnymi. Dlatego odpady pozostawione na ulicy lub w rowie mogą później trafić do systemu odprowadzania wód.

MPGK kieruje odpady do sortowania zamiast na trawnik lub do rowu

Drugim elementem całego systemu jest odbiór i zagospodarowanie odpadów. MPGK Katowice odpowiada między innymi za transport, prowadzenie Gminnych Punktów Zbierania Odpadów, sortowanie oraz odzysk surowców. Spółka zatrudnia około 500 osób, a każdego dnia na ulice Katowic wyjeżdża 65 pojazdów specjalistycznych.

W ciągu roku MPGK odbiera i zagospodarowuje około 125 tys. ton odpadów. W przeciętnym dniu pracy jest to około 500 ton. W 2025 roku mieszkańcy dostarczyli do Gminnych Punktów Zbierania Odpadów ponad 8,5 tys. ton odpadów.

Do czterech GPZO można przekazywać między innymi:

• odpady wielkogabarytowe,
• elektroodpady,
• baterie i akumulatory,
• opony,
• chemikalia i farby,
• odpady powstające podczas samodzielnych remontów.

Wśród odpadów przekazanych w 2025 roku znalazło się ponad 2941 ton gabarytów oraz ponad 206 ton zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Takie punkty są właściwym miejscem dla rzeczy, których nie powinno się zostawiać przy zwykłym pojemniku, na poboczu ani w terenie zielonym.

W lipcu 2026 roku przy ul. Milowickiej uruchomiono zmodernizowaną linię technologiczną. Inwestycja kosztowała około 41 mln zł netto i objęła wymianę około 90 proc. urządzeń. Linia może przetwarzać do 39 tys. ton odpadów rocznie, a zastosowane rozwiązania pozwalają dokładniej rozdzielać frakcje i kierować większą ilość surowców do ponownego wykorzystania.

Przy ul. Milowickiej działa również instalacja fotowoltaiczna za około 1,26 mln zł netto. Własne źródła odnawialnej energii pokrywają około 30 proc. zapotrzebowania zakładu na prąd.

Parki i skwery zatrzymują wodę, ale śmieci utrudniają ten proces

Za miejską zieleń odpowiada Zakład Zieleni Miejskiej, który opiekuje się 15 parkami, ponad 90 skwerami oraz łącznie ponad 1250 hektarami terenów zielonych. Parki i skwery służą rekreacji, ale mają też znaczenie dla gospodarowania wodą opadową i ograniczania skutków upałów.

– Opiekujemy się ponad 1250 hektarami miejskiej zieleni – parkami, skwerami i terenami, które nie tylko służą mieszkańcom, ale również zatrzymują wodę opadową i pomagają miastu radzić sobie z upałami – mówi Mieczysław Wołosz, dyrektor Zakładu Zieleni Miejskiej w Katowicach.

Tylko w kwietniu i maju ubiegłego roku z porządkowanych przez Zakład Zieleni Miejskiej terenów zebrano 55 ton odpadów komunalnych. Śmieci leżące na trawniku lub w parku mogą zostać przemieszczone wraz z deszczem. W ten sposób odpady przedostają się dalej, między innymi do odpływów, cieków wodnych i kanalizacji deszczowej.

Ochrona wody obejmuje również jej zatrzymywanie możliwie blisko miejsca opadu. W ostatnich latach Katowickie Inwestycje S.A. zrealizowały ponad 30 zbiorników retencyjnych o łącznej pojemności około 12 mln litrów. Działa także program wspierający przydomową retencję. Zgromadzona woda może być później wykorzystywana do podlewania zieleni i mycia miejskich powierzchni.

Finał 33. Akcji Sprzątanie Świata – Polska odbędzie się od 18 do 20 września pod hasłem „SOS dla wody! Niech będzie wolna od śmieci”. Fundacja Nasza Ziemia zwraca uwagę nie tylko na odpady znajdujące się w rzekach i jeziorach, lecz także na te pozostawiane na ich brzegach, w lasach, parkach i innych terenach zielonych.

Podczas ubiegłorocznej akcji ponad 405 tys. uczestników w całej Polsce zebrało ponad 305 ton odpadów i uprzątnęło 1189 dzikich wysypisk. W Katowicach przypomnienie jest szczególnie konkretne: właściwa segregacja, korzystanie z GPZO i rezygnacja z wyrzucania odpadów do toalety ograniczają obciążenie kilku miejskich systemów jednocześnie – kanalizacji, gospodarki odpadami i utrzymania zieleni.

na podstawie: Urząd Miasta Katowice.