Upał nie odpuszcza. Te objawy i błędy mogą skończyć się źle

Temperatura idzie w górę szybciej, niż wielu kierowców zdąży zmienić plany dnia. Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach przypomina, że przy upale organizm traci wodę, szybciej się męczy i łatwiej wpada w stan, którego nie wolno bagatelizować. Najpierw pojawia się pragnienie, ból głowy albo osłabienie. Chwilę później może już chodzić o udar cieplny.

• Pierwsze sygnały są podstępne i łatwo je zrzucić na zmęczenie
• W domu i w podróży najbardziej pomaga zwykła ostrożność
• Dzieci, seniorzy i zwierzęta potrzebują najwięcej czujności

Pierwsze sygnały są podstępne i łatwo je zrzucić na zmęczenie

Wysoka temperatura nie działa tylko na skórę. Uderza też w koncentrację, refleks i układ nerwowy, dlatego w upalne dni człowiek bywa ospały, rozdrażniony i mniej uważny. To ważne zwłaszcza za kierownicą, gdzie jedna chwila dekoncentracji może mieć poważne skutki.

Urząd przypomina, że niepokojące objawy przegrzania to między innymi:

• silne bóle i zawroty głowy,
• nudności,
• gorączka,
• szum w uszach,
• drgawki,
• przyspieszony oddech i tętno,
• wyraźne osłabienie oraz dotkliwe pragnienie.

Jeśli takie sygnały się pojawią, trzeba reagować od razu. Najlepiej przenieść się w chłodniejsze miejsce i zadzwonić pod numer alarmowy 112, jeśli stan budzi niepokój albo nie ustępuje. Osoby, które przyjmują leki, powinny pozostawać w kontakcie z lekarzem, bo część preparatów wpływa na gospodarkę wodno‑elektrolitową i termoregulację.

Warto też pamiętać o prostej granicy, którą podaje urząd: upał zaczyna się wtedy, gdy temperatura przy powierzchni ziemi przekracza 30 st. C. Najgorętsze godziny przypadają zwykle między 15 a 18, a najmocniejsze promieniowanie UV występuje między 12 a 13. To nie jest najlepszy moment ani na długie wyjście, ani na forsowny spacer, ani na bieganie.

W domu i w podróży najbardziej pomaga zwykła ostrożność

Przy wysokich temperaturach najwięcej robią proste nawyki. W dzień warto zamykać okna i zasłaniać je po stronie nasłonecznionej, żeby ograniczyć napływ gorącego powietrza. Wietrzenie lepiej zostawić na ranek i noc, gdy robi się chłodniej. Lekkie ubranie z naturalnych tkanin i jasnych kolorów również ma znaczenie, bo pomaga organizmowi łatwiej oddawać ciepło.

W upał dobrze sprawdza się też rozsądne planowanie dnia:

• obowiązki najlepiej załatwiać wcześniej rano albo później wieczorem,
• wysiłek fizyczny warto ograniczyć w najgorętszej porze dnia,
• po wyjściu z klimatyzowanego pomieszczenia lepiej nie rzucać się od razu w pełne słońce,
• podczas jazdy samochodem przydają się częstsze przerwy w cieniu,
• nad wodą trzeba wejść do niej spokojnie, po uprzednim schłodzeniu ciała.

To ważne również dla osób, które lubią dłużej leżeć na słońcu. Zbyt długie opalanie zwiększa ryzyko przegrzania i poparzeń skóry, dlatego urząd zaleca umiar oraz stosowanie kremów ochronnych. Z kolei intensywny wysiłek w pełnym słońcu może skończyć się odwodnieniem, skurczami mięśni, a nawet udarem cieplnym.

Równie istotne jest nawodnienie. Woda, najlepiej niegazowana, powinna być pod ręką przez cały dzień. Do tego lekkie posiłki oparte na warzywach i owocach, a mniej tłuste i smażone dania, które dodatkowo obciążają organizm. Wysoka temperatura sprzyja też rozwojowi bakterii salmonelli, więc trzeba szczególnie dbać o higienę rąk i unikać potraw z surowych jaj. Alkohol nie pomaga – przeciwnie, nasila odwodnienie.

Dzieci, seniorzy i zwierzęta potrzebują najwięcej czujności

W czasie upału najbardziej zagrożone są dzieci, osoby starsze i zwierzęta. To właśnie w tych grupach organizm trudniej znosi wysoką temperaturę, a skutki przegrzania mogą przyjść szybciej niż się wydaje. Najbardziej bezwzględna zasada brzmi jasno: nie zostawiać nikogo w zaparkowanym samochodzie. W zamkniętym aucie temperatura może wzrosnąć nawet do 50–60 st. C, a to już warunki skrajnie niebezpieczne.

W przypadku dzieci przydają się drobne, ale ważne środki ostrożności:

• lekkie, przewiewne i jasne ubrania,
• nakrycie głowy, najlepiej z daszkiem,
• osłona wózka parasolką także w miejscu, które wydaje się zacienione,
• napoje letnie, nie lodowate,
• kąpiel w letniej, a nie zimnej wodzie.

Seniorzy również powinni ograniczać wyjścia z domu, a jeśli muszą wyjść – zadbać o nakrycie głowy i regularne nawodnienie. Trzeba przy tym pamiętać, że u osób starszych, które przyjmują więcej leków, odwodnienie może zmienić stężenie preparatów w organizmie do poziomu niebezpiecznego dla zdrowia. To powód, by uważniej obserwować samopoczucie niż zwykle.

Nie można też zapominać o zwierzętach. Psy i inne zwierzęta stałocieplne radzą sobie z ciepłem inaczej niż człowiek, na przykład przez dyszenie. Ale to nie wystarcza, gdy temperatura rośnie zbyt mocno. Pozostawienie psa w samochodzie na słońcu może skończyć się tragicznie. W upalne dni trzeba więc myśleć nie tylko o wodzie i cieniu, lecz także o tym, by nie stawiać zwierząt w sytuacjach, z którymi same nie mają szans sobie poradzić.

W ochronie przed słońcem pomaga też krem z filtrem, ale nie daje on pełnej tarczy. Śląski Urząd Wojewódzki przypomina, by nakładać go przed wyjściem i powtarzać aplikację po spoceniu się, po kąpieli oraz po wytarciu skóry ręcznikiem. Kosmetyk z SPF działa lepiej, gdy nie oszczędza się go zbyt mocno – na ciało dorosłej osoby potrzeba około 6 łyżeczek preparatu.

na podstawie: Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach.