Zielone przystanki i dane z sieci – czego nauczył projekt UPSURGE

Przy spinPLACE w Katowicach zebrała się grupa specjalistów z jedenastu krajów, by pokazać praktyczne sposoby na ochłodzenie i zatrzymanie wody w betonowych metropoliach. Wśród prezentacji dominowały rozwiązania, które łączą miejską infrastrukturę z przyrodą i pomiarem w czasie rzeczywistym. Dla Katowic to moment podsumowania pięcioletniej pracy nad modelem Miasta Regeneracyjnego i startu nowej platformy danych.
- Na konferencji w spinPLACE spotkali się partnerzy z 11 krajów, by zamknąć pięcioletni program
- Co Katowice wdrożyły i jakie dane teraz mówią
- Od lokalnych eksperymentów do rozwiązań, które dają efekt w mieście
Na konferencji w spinPLACE spotkali się partnerzy z 11 krajów, by zamknąć pięcioletni program
W katowickim centrum innowacji spinPLACE odbyła się konferencja podsumowująca projekt UPSURGE – międzynarodowe partnerstwo łączące doświadczenia z Belgii, Grecji, Hiszpanii, Holandii, Luksemburga, Niemiec, Polski, Słowenii, Węgier, Wielkiej Brytanii i Włoch. Pięcioletnie prace skupiły się na budowie modelu Miasta Regeneracyjnego oraz na opracowaniu narzędzi wspierających długofalową politykę zazieleniania miast. Kluczowym efektem ma być powołanie Ośrodka Doradczego dla Miast – Regenerative Lighthouse – które ma pomagać władzom miejskim wdrażać sprawdzone rozwiązania inspirowane naturą.
W projekcie łączono środowisko naukowe, administrację i praktyków z sektora usługowego oraz mieszkańców, pracując metodą współtworzenia. W każdym z miast partnerskich powstał Place Lab, a działania testowano w tzw. miastach demonstracyjnych – między innymi Belfast, Breda, Budapeszt, Katowice, Maribor.
Codziennie nowe informacje z Katowic publikujemy na katowicelove.pl. Planujesz wolny czas? Aktualne wydarzenia i imprezy znajdziesz zawsze na katowicelove.pl/wydarzenie.
Co Katowice wdrożyły i jakie dane teraz mówią
Katowice przetestowały kilka praktycznych rozwiązań w przestrzeni miejskiej. Najbardziej widoczne są zielone przystanki przy ulicach:
- Chorzowska
- Jagiellońska
- Ziołowa
To nie tylko estetyczne wiaty z zielonym dachem – każda taka konstrukcja pełni również funkcję małej stacji badawczej. Sensory mierzą w czasie rzeczywistym temperaturę, wilgotność i jakość powietrza, a nasadzone tam rodzime gatunki roślin zostały dobrane pod kątem odporności na upały, suszę i warunki miejskie. Dane zbierane w Katowicach pomogły opracować modele przeciwdziałania miejskim wyspom ciepła na poziomie ogólnoeuropejskim.
W lutym 2026 uruchomiona została Platforma Cyfrowa UrbanByNature Services – system, który integruje pomiary z czujników z miast partnerskich i umożliwia porównania skuteczności rozwiązań inspirowanych naturą. Jakość danych i ich analiza mają być podstawą podejmowania decyzji inwestycyjnych i planistycznych – w tym też dzięki jednostkom takim jak IETU, które prowadzą pomiary i analizy.
Od lokalnych eksperymentów do rozwiązań, które dają efekt w mieście
Partnerzy UPSURGE testowali różne rozwiązania praktycznie w terenie:
- w Belfaście powstał badawczy ogród miejski, gdzie oczyszczano gleby za pomocą biowęgla,
- w Budapeszcie wprowadzono nawierzchnie przepuszczalne i ogrody deszczowe zwiększające retencję wód,
- w Bredzie rozwinięto zielone korytarze łączące fragmenty miejskiej przyrody,
- w Mariborze przeprowadzono nasadzenia regeneracyjne nad potokiem Pekrskim, poprawiając mikroklimat zaniedbanych terenów.
We wszystkich lokalizacjach prowadzono monitoring biologiczny – między innymi analizę pyłku zbieranego przez pszczołę miodną jako bioindykator – oraz klasyczny monitoring czujnikowy. Wyniki były wykorzystywane przy doborze gatunków roślin i projektowaniu podłoży do retencji oraz fitoremediacji.
Główne wnioski projektu UPSURGE są zwięzłe i praktyczne:
- Zieleń w mieście to infrastruktura, a nie dekoracja – Nature-Based Solutions są efektywne i trwałe kosztowo.
- Decyzje oparte na danych – pomiary prowadzone przez jednostki takie jak IETU umożliwiają precyzyjne planowanie interwencji tam, gdzie przyniosą największą ulgę.
- Współtworzenie projektów – sukces zależy od dialogu nauki, urzędu i mieszkańców w ramach Place Lab i Urban Labs.
Wprowadzono także narzędzie samooceny – Regenerative Index – które ma pomóc władzom sprawdzić, czy miasto „zdrowieje” w sensie ekologicznym.
Wrażenie, jakie zostawia projekt, to przejście od jednorazowych nasadzeń do planowania opartego na danych, testach i współpracy. To ważna lekcja dla miast, które chcą łączyć estetykę z funkcją i odpornością na zmiany klimatu.
Perspektywa praktyczna – co to znaczy dla mieszkańców Mieszkańcy mogą liczyć na konkretne korzyści: chłodniejsze przystanki, lepszą jakość powietrza w miejscach z nasadzeniami, mniejsze ryzyko lokalnych podtopień dzięki retencji wód i bardziej przyjazną przestrzeń dla zapylaczy. Dla decyzji miejskich najważniejsze będzie wykorzystanie zebranych danych do kierowania działań tam, gdzie przyniosą największy efekt. W praktyce oznacza to:
- planowanie nasadzeń gatunkami sprawdzonymi przez monitoring biologiczny,
- stosowanie nawierzchni przepuszczalnych w miejscach narażonych na nagromadzenie wody,
- projektowanie zieleni tak, by pełniła funkcję filtrującą i chłodzącą, nie tylko dekoracyjną.
Realizacje z UPSURGE pokazują, że inwestycje w zieleń połączone z pomiarem i zaangażowaniem mieszkańców mogą stać się skalowalnym wzorem dla kolejnych metropolii.
na podstawie: Urząd Miasta w Katowicach.
Widzisz błąd lub nieaktualną informację? Zgłoś błąd, sprostowanie lub uwagę
![]()
Ostatnie Artykuły
![[PIŁKA NOŻNA] Sparta Katowice – KGHM Zagłębie Lubin II 2:0 – dublet Wolsztynskiego w Betclic 3. Lidze, Grupa 3 (Grupa III)](/images/mecz/thumbnails/sparta-katowice-kghm-zaglebie-lubin-ii-21112026-20.webp)
[PIŁKA NOŻNA] Sparta Katowice – KGHM Zagłębie Lubin II 2:0 – dublet Wolsztynskiego w Betclic 3. Lidze, Grupa 3 (Grupa III)

Siedem choreografii, cztery uczelnie i jeden wieczór tańca w Katowicach

„Ale Kosmos! Książka na ekranie” otworzy filmową rozmowę o „Lalce”

Dziewięciu górników nie wróciło do domu. Teatr Śląski przypomina o „Wujku.81”
![[HOKEJ] Tauron Hokej Liga – GKS Tychy – GKS Katowice 3:1. Seria gospodarzy trwa](/images/mecz/thumbnails/gks-tychy-gks-katowice-20112026-31.webp)
[HOKEJ] Tauron Hokej Liga – GKS Tychy – GKS Katowice 3:1. Seria gospodarzy trwa
![[SIATKÓWKA] Energa Indykpol AZS Olsztyn – GKS Katowice 2:3. Wyjazdowy dreszczowiec w Tauron Lidze](/images/mecz/thumbnails/energa-indykpol-azs-olsztyn-gks-katowice-20112026-23.webp)
[SIATKÓWKA] Energa Indykpol AZS Olsztyn – GKS Katowice 2:3. Wyjazdowy dreszczowiec w Tauron Lidze

Fotografia jako ślad i rana. „Moja Pierwsza Nieśmiertelność” trafia do Katowic

Podpisano umowy na 25 km wałów. Cztery inwestycje przeciwpowodziowe

Co robić w weekend w Katowicach? Przewodnik na 20–22 listopada

Hałas przejmuje Biuro Dźwięku. Katowice szykują finał z udziałem słuchaczy

Barbie opowie o autyzmie. Dorota Kotas pokaże świat poza stereotypami

Kilimandżaro, tandem i góry bez barier. Alicja Stelmaszczyk w Muzeum Śląskim

Małgorzata Krok pokieruje zarządem unijnego urzędu celnego. Zdobyła 21 głosów

Ponad pół kilometra kabli wycięto w Katowicach. Dwóch mężczyzn z zarzutami
Przydatne dane teleadresowe
- Narodowy Bank Polski Oddział Okręgowy w Katowicach - adres, dojazd i dostępność
- Prokuratura Okręgowa w Katowicach - kontakt, godziny przyjęć, zawiadomienie o przestępstwie
- Miejski Dom Kultury Szopienice-Giszowiec - kontakt, filie, zajęcia i wynajem sal
- Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach - bilety, godziny kasy, dojazd
- Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna nr 1 w Katowicach - kontakt, godziny, oferta
- Miejska Biblioteka Publiczna w Katowicach Filia nr 6 - kontakt, katalog online i dostępność
